Mất ngủ không đơn thuần là cảm giác trằn trọc, khó ngủ vào ban đêm, mà là hệ quả của sự mất cân bằng sâu bên trong cơ thể. Tại phòng khám Nam Y Đỗ Minh Đường, Bác sĩ Trần Hải Long ứng dụng giải pháp điều trị mất ngủ toàn diện bằng YHCT – kết hợp thuốc thảo dược, trị liệu và chế độ dưỡng sinh – nhằm phục hồi tận gốc tạng phủ suy yếu, giúp người bệnh ngủ ngon tự nhiên, lâu dài, không tái phát.

Nguyên nhân và biểu hiện của chứng mất ngủ 

Trong YHCT, mất ngủ (hay còn gọi là chứng thất miên) không phải là bệnh lý riêng biệt mà là biểu hiện của sự rối loạn ở các tạng phủ – đặc biệt là Tâm, Can, Tỳ, Thận. Khi các tạng này suy yếu, khí huyết không đủ, âm dương rối loạn thì thần trí bất an, tâm không yên và sinh ra mất ngủ.

Nguyên nhân mất ngủ

Mất ngủ trong YHCT có nhiều nguyên nhân xuất phát từ các tạng phủ và có biểu hiện khác nhau, được chia thành các thể như: 

• Thể Tâm huyết hư: Không đủ nuôi dưỡng thần, gây mộng mị, ngủ chập chờn.
• Thể Tâm thận bất giao: Tâm hỏa vượng, thận thủy suy yếu, dễ tỉnh giấc, khó ngủ lại.
• Thể Tỳ hư, Can uất: Tỳ yếu sinh huyết kém, Can khí uất kết gây lo âu, trằn trọc.
• Thể Đàm nhiệt uất kết: Tích tụ đàm – hỏa bên trong gây bồn chồn, tức ngực, khó vào giấc.

Biểu hiện thường gặp

Các triệu chứng phổ biến ở người mất ngủ gồm:

• Mất ngủ kéo dài liên tục hàng tháng, hàng năm
• Khó vào giấc, ngủ không sâu, dễ tỉnh, mộng mị
• Mệt mỏi, suy nhược, tinh thần sa sút
• Các triệu chứng đi kèm như nóng trong, đau lưng, tiểu đêm, hồi hộp, chán ăn

Điều trị mất ngủ trong Y học cổ truyền

Theo bác sĩ Trần Hải Long, YHCT nhìn nhận mất ngủ không phải là một bệnh đơn lẻ mà là hệ quả của sự mất cân bằng toàn thân. Vì vậy, điều trị mất ngủ không thể áp dụng một công thức chung, mà cần biện chứng luận trị – tức là xác định rõ thể bệnh, tạng phủ bị tổn thương, từ đó xây dựng phác đồ phù hợp.

Đây chính là lý do tại sao một người mất ngủ do Tâm tỳ hư sẽ cần bài thuốc khác hoàn toàn với người mất ngủ do Tâm thận bất giao hay Can khí uất.

Bác sĩ Long cũng nhấn mạnh điều trị mất ngủ cần xử lý bệnh từ gốc, đặt trong tâm vào phục hồi cơ chế cân bằng, tự điều chỉnh giấc ngủ của cơ thể chứ không đơn giản là “ép ngủ”, chỉ xử lý chứng mất ngủ tạm thời.

Nguyên tắc điều trị

Trong YHCT, giấc ngủ chỉ được thiết lập khi các tạng Tâm – Can – Tỳ – Thận vận hành hài hòa, âm dương được điều chỉnh ổn định, khí huyết lưu thông. Vì thế, phương pháp điều trị không đi theo hướng cưỡng ép cơ thể ngủ bằng an thần mà là:

• Bổ chính khí – Phục hồi tạng phủ: Giúp các cơ quan hoạt động đồng bộ, cải thiện nền tảng thể chất
• Điều hòa khí huyết – Âm dương: Giúp tâm thần an ổn, hỗ trợ dễ vào giấc và duy trì giấc ngủ sâu
• Dưỡng tâm – An thần: Làm dịu hệ thần kinh, ổn định tâm trí, giảm mộng mị, căng thẳng

Chính nhờ nguyên lý tổng hòa này, giấc ngủ quay lại một cách tự nhiên, ổn định lâu dài và bền vững.

Ưu điểm nổi bật của giải pháp YHCT

• Không gây lệ thuộc: Người bệnh không cần tăng liều, không phụ thuộc thuốc lâu dài như thuốc ngủ Tây y
• An toàn cho mọi đối tượng: Không gây mệt mỏi, chóng mặt, đặc biệt phù hợp cho người cao tuổi, phụ nữ sau sinh, người có bệnh nền
• Bồi bổ cơ thể: Ngoài giúp ngủ ngon, các vị thuốc còn tăng cường sức khỏe, cải thiện tiêu hóa, tăng đề kháng
• Cải thiện bệnh từ gốc: Y học cổ truyền đi vào xử lý bệnh từ căn nguyên của tạng phủ, từ đó phục hồi sức khỏe và giải trừ triệu chứng bên ngoài, hạn chế được mức độ tái phát của bệnh.
• Nâng cao sức khỏe toàn trạng: y học cổ truyền sẽ tác động và bồi bổ trực tiếp vào tạng phủ, lấy mục tiêu nâng cao sức khỏe toàn trạng để điều trị bệnh

Giải pháp điều trị mất ngủ của Bác sĩ Trần Hải Long

Giải pháp điều trị mất ngủ được bác sĩ Trần Hải Long ứng dụng cho bệnh nhân là kết quả của quá trình khám chữa cho hàng trăm người bệnh mất ngủ với nhiều triệu chứng lâm sàng khác nhau. Giải pháp điều trị của bác sĩ Long được phát triển từ các bài thuốc cổ phương điều trị chứng thất miên của y học cổ truyền kết hợp với bài thuốc nguyên tắc điều trị an thần, dưỡng tâm của Thái Y Viện dùng cho vua chúa triều Nguyễn. 

Không dừng lại ở việc cải thiện triệu chứng, giải pháp này còn khơi thông nguồn gốc gây rối loạn giấc ngủ, phục hồi thể trạng và tạo nền tảng giúp cơ thể tự ngủ ngon trở lại mà không cần đến thuốc hỗ trợ lâu dài.

Cơ chế điều trị toàn diện – chuyên sâu

Khác với thuốc ngủ Tây y chỉ gây buồn ngủ tạm thời bằng cách ức chế thần kinh, bài thuốc điều trị của bác sĩ Long đi theo hướng phục hồi chức năng tạng phủ. Cụ thể:

• Điều chỉnh tạng Tâm – Can – Tỳ – Thận: Đây là những tạng chủ quản giấc ngủ. Khi được bồi bổ, khí huyết điều hòa, tâm thần sẽ tự an ổn, giúp dễ ngủ, ngủ sâu
• Kích hoạt cơ chế tự điều chỉnh giấc ngủ của cơ thể: Thay vì gây ngủ, bài thuốc giúp cơ thể tự điều phối lại nhịp sinh học, khơi dậy khả năng ngủ tự nhiên

• Phối hợp nhóm thảo dược theo nguyên lý Quân – Thần – Tá – Sứ: Nhằm đảm bảo tác động đa tầng, hiệu quả nhưng vẫn hài hòa, an toàn
• Tăng cường thể lực, cải thiện sức đề kháng: Giấc ngủ được duy trì bền vững nhờ thể trạng khỏe lên từng ngày

Thành phần và liệu trình điều trị

Hơn 30 vị thảo dược quý được chia nhóm theo nguyên tắc Quân – Thần – Tá – Sứ, trong đó:

• Quân dược (Toan táo nhân, Viễn chí, Phục thần): An thần, dưỡng tâm
• Thần dược (Hoài sơn, Đẳng sâm, Long nhãn): Bổ khí huyết, kiện tỳ
• Tá dược (Đan sâm, Huyền sâm, Sinh địa): Thanh nhiệt, hoạt huyết
• Sứ dược (Cam thảo, Ngũ vị tử): Hòa vị, dẫn thuốc

Với liệu trình kéo dài từ 1-3 tháng tùy vào mức độ của bệnh. Thuốc được bốc thang phù hợp với cơ địa và thể trạng của mỗi người 

Bệnh lý áp dụng

Giải pháp này có hiệu quả với các thể bệnh mất ngủ:

• Mất ngủ do tâm tỳ hư
• Mất ngủ do tâm thận bất giao
• Mất ngủ do can khí uất kết
• Mất ngủ do đàm nhiệt nội nhiễu

Ngoài ra, phác đồ cũng được ứng dụng cho người mất ngủ kèm các bệnh nền như:

• Trào ngược dạ dày
• Viêm xoang
• Suy nhược thần kinh, stress lâu ngày

Phác đồ cá nhân hóa chuyên sâu

Tại Nam Y Đỗ Minh Đường, Khi điều trị cho bệnh nhân, bác sĩ Trần Hải Long đặc biệt nhấn mạnh vai trò của phác đồ cá nhân hóa trong điều trị mất ngủ. Đây không chỉ là điểm khác biệt quan trọng giữa Y học cổ truyền (YHCT) với các phương pháp điều trị đại trà, mà còn là yếu tố quyết định đến hiệu quả bền vững lâu dài.

Bài thuốc điều trị cá nhân hóa cho từng trường hợp

Trong YHCT, mất ngủ là hệ quả của nhiều thể bệnh khác nhau. Tùy theo cơ địa, tuổi tác, nghề nghiệp, thói quen sinh hoạt và bệnh lý nền mà mỗi người sẽ có một căn nguyên mất ngủ khác nhau. Do đó, bác sĩ Long luôn thực hiện thăm khám chi tiết theo tứ chẩn (Vọng – Văn – Vấn – Thiết) để xác định đúng thể bệnh mất ngủ và từ đó đưa ra bài thuốc riêng biệt.

Một số phác đồ điều trị cá nhân điển hình:

1. Mất ngủ do Tâm tỳ hư

Với thể này, người bệnh có biểu hiện: Người mệt mỏi, ăn uống kém, ngủ hay mơ, dễ tỉnh giấc

Do đó, mục tiêu điều trị sẽ là: Kiện Tỳ – Ích khí – Dưỡng Tâm – An thần

Bác sĩ Long sẽ lựa chọn các vị thuốc có tác dụng kiện tỳ, dưỡng tâm, an thần như: Toan táo nhân, Phục thần, Viễn chí, Long nhãn nhục, Đẳng sâm, Bạch truật, Táo đỏ, Cam thảo, Liên nhục.

2. Mất ngủ do Tâm thận bất giao

Với thể này, người bệnh có biểu hiện: Ngủ không sâu, tỉnh lúc 2–4h sáng, hồi hộp, tim đập nhanh, đau lưng mỏi gối

Do đó, mục tiêu điều trị sẽ là: Bổ thận âm – Liên tâm thận – Giáng hư hỏa – Dưỡng tâm

Bác sĩ Long sẽ lựa chọn một số vị thuốc như điển hình: Thục địa, Sơn thù, Kỷ tử, Ngũ vị tử, Viễn chí, Huyền sâm, Mẫu lệ, Long cốt, Sinh địa

3. Mất ngủ do Can khí uất kết

Với thể này, người bệnh có biểu hiện: Khó vào giấc, đầu nặng, dễ cáu, hay thở dài, tức ngực

Do đó, mục tiêu điều trị bao gồm: Sơ Can – Giải uất – Bình Can hỏa – An thần

Bác sĩ Long sẽ lựa chọn một số vị thuốc có tác dụng bình can, giải uất, và an thần như  điển hình: Sài hồ, Uất kim, Đan sâm, Xuyên khung, Ngưu tất, Chi tử, Viễn chí, Dạ giao đằng, Hoàng cầm

4. Mất ngủ do Đàm nhiệt nội nhiễu

Với thể này, người bệnh có biểu hiện: Người nặng nề, đầu nặng, tức ngực, rêu lưỡi vàng, miệng đắng

Do đó, mục tiêu điều trị bao gồm: Thanh đàm – Giáng hỏa – An thần

Bác sĩ Long sẽ tập trung vào các vị thuốc như: Bán hạ, Trần bì, Phục linh, Hoàng bá, Diệp hạ châu, Liên kiều, Cam thảo, Phục thần

Mỗi phác đồ sẽ tiếp tục được gia giảm, điều chỉnh theo tiến triển thực tế của người bệnh trong từng giai đoạn. Ví dụ, trong giai đoạn đầu cần thanh nhiệt thì thuốc sẽ thiên về nhóm tả hỏa – giải độc. Khi ngủ đã cải thiện, bài thuốc chuyển sang nuôi dưỡng tâm, phục hồi khí huyết để giữ vững kết quả.

Trường hợp mất ngủ kèm bệnh lý nền

Nhiều bệnh nhân đến khám với bác sĩ Long còn gặp các bệnh kèm theo như viêm xoang, trào ngược dạ dày, huyết áp cao, mỡ máu. Với những ca này, bác sĩ Long sẽ kết hợp xử lý đồng thời:

• Mất ngủ + viêm xoang: Dùng thêm các vị thuốc tiêu viêm, thông khiếu, như Ké đầu ngựa, Tân di, Bạch chỉ, Xuyên khung
• Mất ngủ + trào ngược dạ dày: Thêm các thảo dược ôn trung, kiện tỳ như Bán hạ, Cam thảo, Sa nhân, Hoài sơn
• Mất ngủ + suy nhược, tiền đình: Tăng cường nhóm bổ khí huyết, tăng tuần hoàn máu não như Đương quy, Xuyên khung, Ích mẫu

Nhờ tính cá nhân hóa cao độ, bài thuốc điều trị mất ngủ với bác sĩ Long giúp người bệnh phục hồi toàn diện từ gốc rễ, điều chỉnh cơ địa, thiết lập lại đồng hồ sinh học tự nhiên.

Đây chính là lý do khiến hàng ngàn bệnh nhân dù đã mất ngủ 3–5 năm, dùng nhiều thuốc Tây không hiệu quả, vẫn cải thiện rõ rệt chỉ sau 1–3 tháng điều trị đúng hướng.

Kết hợp toàn diện: Dưỡng sinh – dinh dưỡng – vận động

Để tăng hiệu quả điều trị, bác sĩ Long hướng dẫn người bệnh kết hợp chế độ sinh hoạt hợp lý:

Chế độ ăn uống:

Chế độ ăn ảnh hưởng trực tiếp đến hệ tiêu hóa – tạng Tỳ và tinh thần – tạng Tâm. Do đó, người bệnh cần:

• Ăn thanh đạm, giảm thức ăn nhiều dầu mỡ, chiên rán
• Ưu tiên thực phẩm giàu tryptophan và magiê như hạt sen, gạo lứt, nghệ, đậu xanh
• Uống đủ nước ấm, hạn chế rượu bia, cà phê và đồ uống kích thích

Dưỡng sinh – vận động:

Các bài tập dưỡng sinh giúp thư giãn gân cốt, điều hòa khí huyết, từ đó an thần tự nhiên. Người bệnh nên:

• Tập khí công hoặc yoga nhẹ nhàng buổi sáng và tối
• Thực hiện các động tác xoa bóp bấm huyệt vùng đầu – cổ – lưng theo hướng dẫn bác sĩ
• Ngâm chân nước ấm pha muối gừng trước khi ngủ 15–20 phút để dẫn khí xuống dưới, dễ vào giấc hơn

Tâm lý:

Thói quen sinh hoạt và trạng thái tinh thần đóng vai trò rất lớn trong hiệu quả điều trị. Bác sĩ Long khuyên:

• Ngủ đúng giờ, lý tưởng từ 22h – 23h để đồng bộ với nhịp sinh học tự nhiên
• Tránh dùng điện thoại, máy tính trước khi ngủ ít nhất 1 giờ
• Giữ môi trường ngủ yên tĩnh, tối, không quá nóng hoặc quá lạnh
• Duy trì tinh thần thư thái bằng cách thiền, nghe nhạc nhẹ, tập thở sâu hoặc đọc sách thư giãn trước giờ ngủ

Mất ngủ dù mới khởi phát hay kéo dài nhiều năm đều cần được xử lý bài bản. Giải pháp Y học cổ truyền từ bác sĩ Trần Hải Long không chỉ giúp người bệnh thoát khỏi lệ thuộc thuốc ngủ mà còn phục hồi cơ thể từ gốc. Với liệu trình rõ ràng, cá nhân hóa theo từng thể bệnh và sự đồng hành sát sao từ bác sĩ, người bệnh hoàn toàn có thể an tâm rằng: “Giấc ngủ sâu, tự nhiên là điều hoàn toàn có thể!”

Nếu bạn đang mất ngủ, hãy liên hệ bác sĩ Long để được tư vấn 1:1, xác định đúng thể bệnh và xây dựng phác đồ phù hợp!