Có những buổi sáng, chỉ một động tác đứng lên thôi mà đầu gối đã “lên tiếng”. Không đau dữ dội, nhưng âm ỉ, khô khan, cứng khớp, bước đi không còn trơn tru như trước.
Nhiều cô chú anh chị nghĩ đó là chuyện tuổi tác, chịu đựng được thì thôi. Nhưng với bác sĩ Long, mỗi tiếng “lạo xạo” ở đầu gối buổi sáng đều là một tín hiệu rất đáng lắng nghe.
Trong rất nhiều cách chăm sóc khớp gối, có một động tác nhỏ, nhẹ nhàng, ai cũng có thể làm mỗi ngày, nhưng lại thường bị xem nhẹ. Đó chính là động tác xoay gối nhẹ nhàng.
Vì sao khớp gối dễ “xuống cấp” hơn chúng ta nghĩ
Khớp gối là khớp chịu lực lớn nhất của cơ thể. Mỗi bước đi, mỗi lần lên xuống cầu thang, mỗi động tác ngồi xổm hay đứng dậy đều dồn áp lực trực tiếp lên khớp này.
Theo y học cổ truyền, khớp gối không chỉ là một cấu trúc cơ học. Đây là nơi hội tụ của gân, xương, khí huyết và chịu ảnh hưởng rất lớn từ tạng Thận và Can.
Thận chủ cốt, tức là Thận nuôi dưỡng xương. Can chủ cân, tức là Can nuôi dưỡng gân. Khi Thận yếu, Can khí uất, khí huyết lưu thông kém, khớp gối sẽ bắt đầu khô, cứng, đau và kém linh hoạt.
Vấn đề là quá trình này diễn ra âm thầm. Trước khi sưng đau rõ rệt hay biến dạng, khớp gối thường trải qua một giai đoạn “cảnh báo mềm”:
- Sáng ngủ dậy thấy cứng khớp, phải đi lại một lúc mới dễ chịu hơn
- Ngồi lâu đứng lên thấy nặng gối, khớp chưa “ăn” nhịp
- Thời tiết lạnh hoặc ẩm thì gối ê ẩm nhiều hơn
- Vận động mạnh thì mỏi nhanh, hồi phục chậm
Đây chính là giai đoạn vàng để dưỡng khớp, chứ chưa phải lúc dùng thuốc hay can thiệp mạnh.
(Chọn dấu hiệu anh em thấy giống mình nhất)
Động tác xoay gối nhẹ nhàng – nhỏ nhưng không hề “nhẹ tác dụng”
Nhiều cô chú anh chị nghĩ muốn tốt cho khớp thì phải tập nặng, phải squat, phải chạy bộ. Thực tế, với khớp gối đang yếu, điều cần nhất không phải là sức mạnh, mà là sự trơn tru.
Động tác xoay gối nhẹ nhàng tác động trực tiếp vào ba yếu tố quan trọng:
- Kích hoạt lưu thông khí huyết quanh khớp gối
- Làm ấm gân, dây chằng và bao khớp
- Giúp dịch khớp được phân bố đều, nuôi dưỡng mặt sụn
Theo cách nhìn của y học cổ truyền, đây là động tác giúp “thông” – thông kinh lạc, thông khí huyết, thông vận động. Khi thông được rồi, đau và cứng khớp sẽ tự giảm dần.
Xoay gối đúng là dưỡng, xoay sai lại thành hại
Bác sĩ Long gặp không ít cô chú anh chị than rằng: “Tôi cũng hay xoay gối mà sao càng xoay càng đau?”. Vấn đề không nằm ở động tác, mà nằm ở cách làm.
Xoay gối không phải là vặn, không phải là ép, càng không phải xoay mạnh cho “đã”. Khớp gối rất nhạy cảm, chỉ cần sai lực là phản tác dụng ngay.
Một nguyên tắc bác sĩ Long luôn nhấn mạnh: xoay gối là xoay bằng ý thức, không phải bằng sức.
Tư thế chuẩn trước khi xoay gối
Cô chú anh chị đứng thẳng, hai chân mở rộng bằng vai. Gối hơi chùng xuống một chút, không khóa cứng, cũng không ngồi xổm sâu.
Hai bàn tay đặt nhẹ lên hai đầu gối, mục đích không phải để đè, mà để cảm nhận chuyển động của khớp.
Cách xoay gối nhẹ nhàng từng vòng
Bắt đầu xoay theo vòng tròn nhỏ, chậm rãi. Không cần xoay to. Hãy tưởng tượng như đang khuấy một chén nước ấm, không tạo sóng mạnh.
Xoay 10–15 vòng theo chiều kim đồng hồ, sau đó đổi chiều ngược lại 10–15 vòng.
Trong lúc xoay, chú ý hơi thở đều, không nín thở. Nếu thấy đau nhói, lạo xạo mạnh hoặc khó chịu rõ rệt, nên dừng lại ngay.
Cảm giác đúng khi xoay gối là như thế nào
Nhiều cô chú anh chị lo lắng không biết mình làm đúng hay chưa. Thực ra cơ thể sẽ “trả lời” rất rõ.
Khi xoay gối đúng, thường sẽ có những cảm giác sau:
- Khớp gối ấm dần lên, nhất là vào buổi sáng
- Cảm giác trơn tru hơn sau vài vòng xoay
- Đứng thẳng lên thấy nhẹ gối hơn trước
- Sau vài ngày tập đều, sáng dậy bớt cứng khớp
Đây là dấu hiệu khí huyết đang được khơi thông, dịch khớp được nuôi dưỡng trở lại.
Nên xoay gối vào thời điểm nào là tốt nhất
Bác sĩ Long thường khuyên cô chú anh chị chọn một trong ba thời điểm sau:
- Buổi sáng sau khi ngủ dậy, trước khi ra khỏi nhà
- Sau khi ngồi lâu, làm việc lâu ở một tư thế
- Buổi tối trước khi tắm nước ấm
Đặc biệt với người trung niên và lớn tuổi, buổi sáng là thời điểm rất quan trọng. Chỉ cần 2–3 phút xoay gối đúng cách, cả ngày đi lại sẽ dễ chịu hơn rất nhiều.
Những ai cần đặc biệt chú ý với động tác xoay gối
Động tác này nhẹ, an toàn, nhưng vẫn cần lắng nghe cơ thể. Những nhóm sau càng nên tập, nhưng tập đúng và chậm:
- Cô chú anh chị trên 40 tuổi, hay cứng khớp buổi sáng
- Người làm việc văn phòng, ngồi nhiều, ít vận động
- Người có tiền sử đau khớp gối khi thay đổi thời tiết
- Người đang trong giai đoạn phục hồi khớp, chưa đau nặng
Với những trường hợp gối đang sưng to, nóng đỏ, đau cấp tính, cần xử lý tình trạng viêm trước, không nên cố xoay.
Xoay gối chỉ là một phần trong việc dưỡng khớp
Bác sĩ Long luôn nói rõ với cô chú anh chị rằng: không có một động tác nào đủ sức “gánh” toàn bộ vấn đề khớp gối.
Xoay gối là bước khởi động và duy trì. Để khớp gối bền lâu, cần kết hợp thêm:
- Giữ ấm khớp, nhất là khi trời lạnh
- Ăn uống điều độ, tránh tăng cân quá nhanh
- Ngủ đủ, tránh thức khuya kéo dài
- Vận động đều, không dồn ép khớp quá mức
Trong y học cổ truyền, dưỡng khớp thực chất là dưỡng từ gốc: dưỡng khí huyết, dưỡng Can Thận, dưỡng thói quen sống.
Khớp gối không hỏng trong một ngày. Và cũng không thể khỏe lại chỉ sau một động tác. Nhưng nếu mỗi ngày cô chú anh chị chịu dành vài phút lắng nghe và chăm sóc, khớp sẽ nhớ ơn rất lâu.
Lời nhắn cuối từ bác sĩ Long
Nhiều cô chú anh chị đến gặp bác sĩ Long khi khớp gối đã đau nhiều năm, sưng, tràn dịch, đi lại khó khăn. Giá như những động tác nhỏ như xoay gối nhẹ nhàng được làm sớm hơn, câu chuyện đã khác.
Nếu cô chú anh chị đang ở giai đoạn khớp mới “lên tiếng”, đừng vội bỏ qua. Hãy bắt đầu từ những điều đơn giản nhất, đúng nhất.
Còn nếu đã xoay gối đều mà vẫn đau, hoặc không biết tình trạng khớp của mình đang ở mức nào, bác sĩ Long vẫn luôn sẵn sàng lắng nghe và tư vấn cụ thể, để mỗi lời khuyên đều phù hợp với chính cơ thể của cô chú anh chị.
Chăm khớp từ sớm, là cách để giữ đôi chân vững vàng lâu dài cho chính mình.
CÙNG BÁC SĨ LONG
Khôi phục bản lĩnh phái mạnh bền vững. Không phụ thuộc thuốc kích thích - Khỏe từ bên trong.
Tham gia nhóm
