Có những cuốn sách không phải đọc để áp dụng ngay, mà đọc để hiểu thêm về cách cha ông mình nhìn nhận bệnh tật. “500 Bài Thuốc Đông Y Gia Truyền Trị Bách Bệnh” là một cuốn như vậy. Bác sĩ Long đọc nó từ thời còn là sinh viên, và đến giờ vẫn để trên giá như một dạng “tài liệu gốc” để đối chiếu khi cần.

Sách ghi lại rất nhiều bài thuốc cổ truyền của các lương y đời trước. Mỗi bài được trình bày khá mộc mạc: tên thuốc, nguyên liệu, cách sắc, rồi tới tác dụng theo kinh nghiệm. Với cô chú anh chị yêu Đông y, cuốn này giống như một hành trình đi qua kho tàng thảo dược của dân tộc – vừa gần gũi, vừa nhiều điều để suy ngẫm.

Điểm mạnh nhất của sách là số lượng bài thuốc phong phú, trải rộng từ cảm cúm, ho, đau bụng, phong thấp, yếu thận, xương khớp cho đến các bệnh mạn tính. Nhiều bài thuốc khá quen, nhưng cũng có những phương phương lạ, đòi hỏi người đọc phải có chút hiểu biết mới thấy được because vì sao lại phối vị như vậy. Ví dụ có bài dùng các vị cay – ấm để “ôn dương tán hàn”, bài khác lại dùng thảo dược mát – đắng để “thanh nhiệt lợi thấp”. Chỉ cần nhìn vào cách phối, cô chú anh chị sẽ hiểu người xưa dựa vào nguyên tắc âm – dương – khí – huyết để trị bệnh, chứ không phải dùng bừa nguyên liệu.

Nhưng cũng vì đặc điểm đó mà bác sĩ Long luôn dặn cô chú anh chị: sách này nên đọc để hiểu chứ không nên đọc để tự điều trị. Mỗi bài thuốc trong sách đều dựa trên một chứng bệnh cụ thể. Cũng là đau đầu, nhưng có người thuộc thể hàn, người thuộc thể nhiệt. Cũng là mất ngủ, nhưng có người do khí huyết hư, người lại do can khí uất. Nếu dùng sai bài, không những không cải thiện mà còn khiến cơ thể lệch thêm.

Một số vị trong sách có tính độc tự nhiên, có vị cần sao tẩm đúng cách mới dùng được, có vị phải phối hợp theo tỷ lệ. Người bình thường nếu không học qua dược lý Đông y thì rất khó phân biệt. Vì vậy bác sĩ Long xem cuốn sách như nguồn tham khảo, không phải kim chỉ nam để uống thuốc tại nhà.

Điều bác sĩ Long thích ở cuốn này là nó gợi cho chúng ta sự khiêm nhường trước tri thức cổ truyền. Mỗi bài thuốc đều có câu chuyện phía sau: từ thầy thuốc, từ vùng miền, từ tập quán sống. Đọc để thấy người xưa quan sát rất tinh tế, không có máy móc mà vẫn tìm ra phương cách giúp cơ thể phục hồi. Nhưng thời nay bệnh tật thay đổi, môi trường thay đổi, thể trạng cũng khác, nên vận dụng phải linh hoạt và an toàn.

Nếu cô chú anh chị muốn tìm một cuốn sách để hiểu thêm về Đông y, để biết người xưa dùng thảo dược ra sao, cuốn này rất đáng để đọc. Còn nếu mục đích là tìm bài thuốc để tự áp dụng thì bác sĩ Long khuyên là không. Sức khỏe không phải nơi để thử nghiệm.

Cô chú anh chị đang quan tâm bài thuốc nào trong sách, hoặc đang có triệu chứng giống phần nào đó và băn khoăn có nên áp dụng hay không, cứ để lại thông tin. Bác sĩ Long sẽ giúp phân tích theo thể trạng để mình tránh rủi ro không đáng có.